Oorlogsherinneringen van mevrouw H. Ch. Backers – Wöhe

Oorlogsherinneringen v.m. Nederlands-Indië tgv 15 augustus 2017

Mevrouw Backers is als oudste kind in 1935 geboren in een gezin waarin nog drie broers en 2 zussen kwamen tussen 1936 en 1951. Haar moeder was van Indische komaf en haar vader stamde af van een Duitser die naar Nederland-Indië vertrok en daar een Javaanse vrouw trouwde. De beide grootmoeders van mw Backers waren Javaans. Als kind van gemengde ouders mocht ze geen Maleis spreken maar uitsluitend Nederlands. Ze mocht ook niet met bedienden praten, en met sommige ooms en tantes ook niet. Toch verstond ze alles: Javaans, Soedanees etc. Ze mocht niet met andere meisjes spelen, altijd alleen. Het was een gesegregeerde wereld, gedomineerd door mannen. Vader was heel streng en perfectionistisch. Vrouwen mochten nooit wat zeggen. Haar oma’s waren volkomen zwijgzaam. Zo werd zij ook opgevoed.

Vader was mededirecteur van een machinefabriek. Hij was zoals zovelen reservist. In 1940 toen de oorlog in Europa en Nederland was uitgebroken werd hij twee maal als reservist opgeroepen tot de Jappen binnenvielen, toen werd hij gemobiliseerd. In 1941 begon ze op de lagere school en vlak daarna werd ze opeens van school weggestuurd omdat ze een Duitse naam droeg; ze werden als ‘NSB-ers’ beschouwd. Maar ze bleef les krijgen van een tante, die onderwijzeres was. Vlak na de capitulatie van Indië begin 1942 werd hij als krijgsgevangene door de Jappen naar de werkkampen in Birma gestuurd. Toen hij daar tbc kreeg werd hij naar Japan afgevoerd. Hij heeft de oorlog overleefd.

In 1942 zat het gezin dus zonder vader. Dat werd steeds onveiliger. De ‘pemuda’s’ (nationalisten) kwamen om de sleutels te eisen en ze namen het beheer van de fabriek over. Al snel was er hongersnood. Ze hadden meer last van de pemuda’s dan van de Jappen. In de Japanse tijd werden alle scholen geannexeerd om militairen onder te brengen. Zij woonden naast een kostschool. Haar moeder breidde katoenen sokken om te verkopen aan de Japanse militairen om een beetje geld te verdienen. Verder verkocht ze alles van waarde zoals juwelen om geld voor eten te hebben. Ze moesten heel ver lopen om die waardevolle spullen te verkopen. Dan moest zij, 7 jaar oud, voor de broers en zussen zorgen en koken – op houtskool. De Jappen waren erg wreed, ze hielden er dezelfde wreedheden en martelingen op na als de Gestapo, om informatie los te krijgen.

Na een tijdje werden ze naar een interneringskamp in Soekaboemi overgebracht. Oma mocht buiten de kampen blijven. In Soekaboemi kreeg ze al snel de bof en ze moest naar een ziekenhuis. Na behandeling kwam ze weer terug. Er was in het kamp ook erge honger, en haar moeder moest alle kindermonden zien te voeden. Iedereen had bepaalde corvees, zij zelf ook. En verder ging ze steeds eetbaar onkruid verzamelen, vooral portulaca. Dat is een soort postelein, dus dat onkruid nam ze mee om er soep van te koken. Maar het was niet alleen de honger, er was ook veel jaloezie en diefstal; echt alles werd onder je vandaan geroofd als je even niet oplette.

Na de capitulatie probeerden de pemuda’s iedereen die iets eetbaars op de passar of langs de weg aan de Nederlanders verkocht te vermoorden, zelfs als diegene van hun eigen volk was. De evacuatie van Soekaboemi naar eerst Buitenzorg en daarna Jakarta was een vreselijke onderneming. De Japanners brachten ze op weg, want het was veel te gevaarlijk zonder bescherming. Maar die vertrokken en werden vervangen door Gurka’s, soldaten uit noord India. En die verkrachtten waar maar kon. Dat was de angstigste tijd, vooral in Buitenzorg. Ook hier had je corvee. Je woonde als gezin op één kamer maar je moest naar buiten voor je corvees. Op een dag ging mijn moeder ergens heen en ze zag een Gurka haar moeder achtervolgen, dus zij ging snel naar haar toe. Toen kwam die Gurka achter hen tweeën aan en zij renden voor hun leven en sloten zich op, deur op slot. Toen heeft die Gurka maar een broertje verkracht. Hij heeft daar nooit over gesproken, en ze wisten het toen niet. Dat bleek pas heel veel later, in Nederland. Dit was toch de allerergste tijd, die voortdurende dreiging en angst, erger nog dan de oorlogstijd.

Europeanen mochten niets kopen, geen eten, ze moesten langzaam uitgehongerd worden. Haar vader keerde na de oorlog terug uit Japan en moest al snel meevechten met de Politionele acties. Hij was een klasgenoot van Sukarno en kende leiders uit die tijd persoonlijk.

In het kamp was er natuurlijk geen school, dus na de oorlog moesten de kinderen in ‘herstelklassen’ de ontstane achterstanden inhalen, in één schooljaar deed je de stof van twee jaren. Alles was in het Nederlands, en in 1948 werden de scholen van het ene op het andere moment Indonesisch, en mocht er geen Nederlands meer gesproken worden, geen Nederlandse lesboeken worden gebruikt. Maar er was niet meteen een Indonesisch alternatief. Ze deed op haar 16e eindexamen en wilde verpleegster worden. Maar dan mocht niet van haar vader, zoals hij zei: ”je mag niet met po’s lopen”. Ze mocht wel een secretaresseopleiding volgen.

Het werd steeds slechter. Mijn vader kon kiezen om te blijven, Kol Nasution beloofde hem goede banen. Maar hij wilde naar Nederland. Met het allerlaatste transport voor militairen naar Nederland is het gezin in 1951 weggegaan, op de H.M. Sloterdijk. In Nederland was alles zo anders; in Indië mocht je als vrouw niks, hier moést je alles zelf doen en regelen. In het pension in Blaricum moest ze zoals iedereen gaan werken om geld te verdienen. Dat kon als verpleegkundige in opleiding in het R-K Ziekenhuis in Hilversum. Daar was ze heel blij mee.

In 1958 ontmoette ze als verpleegster in Curaçao haar man, verloofden zich en trouwden in 1963. Ze gaat nog vaak terug naar Indonesië. In Indonesië wil ze altijd mensen helpen, er is zó veel armoede daar. Ze neemt altijd een contant geldbedrag mee om acuut te kunnen helpen. Hier in Nederland heeft ze veel meer kansen gekregen dan ooit in Indië mogelijk was geweest. Dus ja, het was de goede beslissing om naar Nederland te gaan.

Weesp juli/augustus 2017

Opgetekend in een gesprek met Frida Bodisco Massink ter gelegenheid van 15 augustus 2017

Lees ook het Verhaal van mw C. C. M. Creutzburg-Westplat (1924)

SERGEI GLUSHKO ZOEKT NAAR HET MYSTERIE VAN WEESP

Sergei Glushko, geboren in Voronez, Rusland, in 1963, voltooide in de jaren 90  van de vorige eeuw zijn opleiding aan de Kunstacademie in Sint Petersburg. Na zijn opleiding woonde hij een aantal jaren in Weesp, en Weesp is hem blijven boeien. In voorbije jaren hield hij niet alleen in Sint Petersberg maar ook in Amsterdam, Leiden, Deventer, Parijs en op andere plaatsen tentoonstellingen. In de Weesper Synagoge waren zijn schilderingen  de afgelopen jaren drie maal te zien.

De kunstenaar is opnieuw in zijn geliefde Weesp. Na al die jaren is hij – thuis in Rusland – Weesp niet vergeten, in tegendeel! De oude bierfabriek in de Achteromstraat, de zwaan in Smal Weesp en andere bijzondere plekken blijven hem boeien. Daar doet hij nu verslag van in vijftien schilderijen, te zien en te koop op zijn tentoonstelling in de Synagoge aan de Nieuwstraat.

 

Opening vrijdag 28 april om 17 uur door Wethouder Peter Eijking.

Openingstijden:

Vrijdag 17.00 – 21/00 uur

Zaterdag en zonder 29 en 30 april 12.00 – 19.00 uur

Maandag 1 mei 13.00 – 18.00 uur

Dinsdag 2 mei 10.00 – 13.00 uur

 

Contact voor meer informatie:

Herengracht 19, 1382 AG Weesp

of bel: 0294 -432805

Meester Bouhuysavond 2017

Meester Bouhuijsavond zondag 23 april 20.00 uur 

Deze avond treedt het Jiddisj koor Hejmisj Zain op, er wordt geen lezing gehouden.  Hejmisj Zain is een gemengd koor onder leiding van dirigent Jules Bart.

Ter gelegenheid van het optreden in de Weesper Synagoge wordt ook de Mauthausen-cyclus van Mikis Theodorakis gezongen, in een Jiddische vertaling door Willy Brill. De cyclus is gebaseerd op teksten van Iakovos Kambanelis, zelf overlevende van de concentratiekampen. Verder horen Jiddische, enkele Hebreeuwse en Ladino liederen tot het repertoire.

Tijdens het concert zal mevrouw Gloria Fein een toelichting geven op de te zingen liederen.
Deze liederen heeft het koor inmiddels een aantal keren ten gehore gebracht bij diverse herdenkingen o.a. in de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam, in Herdenkingskamp Vught, in Kamp Amersfoort, en ook bij een grote 4-Mei Herdenking in Haarlem. 

 Zaal open: vanaf 19.30 uur

Toegang: € 10,00 inclusief koffie/thee en een drankje na afloop

Kaarten vooraf te koop bij de Weesper Boekwinkel en de Bibliotheek in Weesp of reserveer hier uw kaarten.

 

4ARTS 2017

De expositie van 4 Arts is een gevarieerde expositie van vier kunstenaars in vier verschillende kunstdisciplines

Edith van Eijden-Calis – keramiek
Michiel Linders – beeldhouwwerk
Roderique “Dracorubio” Arisiaman  – fotografie
Simone Stawicki – schilderijen, monotypes en mixed media
Klik op de naam van de kunstenaar voor meer informatie

Ook dit jaar weer vier kunstenaars met bekendheid in binnen- en buitenland. De vier totaal verschillende disciplines zijn juist een boeiend geheel en zeker de moeite waard om tijdens het paasweekend te bezoeken.

De feestelijke officiële opening is op zaterdag 15 april om 15.00 uur en zal geopend worden door journalist/auteur Antoon Bruggeling met een muzikale omlijsting van TIEZ!. Onder het genot van een hapje en een drankje, kunt u de werken van 4Arts bekijken en de kunstenaars zelf spreken. Iedereen is welkom op deze opening.

De expositie is te bezoeken op:
zaterdag 15 april van 13.00 uur tot 18.00 uur
zondag 16 april van 11.00 uur tot 17.00 uur
Maandag 17 april van 11.00 uur tot 17.00 uur

Colour Collective in concert

zaterdag 8 april, 15:30 u.

Colour Collective is een vast kamermuziek duo, bestaande uit:

Judith Groen, violoncello en Maureen Wong, piano

Het duo gaat regelmatig samenwerkingsprojecten aan met andere muzikanten en dit keer spelen zij samen met Gé Bartmanvioloncello, werken van J.S. Bach, L.v. Beethoven, D. Sjostakovitch, R. Glière, P.I. Tsjaikofski.

Toegang: 10 €

 

Meer over de muzikanten:

• Celliste Judith Groen (geb. 1988, NL) studeerde o.a. bij Gé Bartman. Zij haalde haar Bachelor of Music in 2011 en studeerde af aan het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen met een Master of Arts with Honours in 2014.

Samen met Maureen Wong is zij oprichtster van Colour Collective. Zij hebben verschillende interdisciplinaire kunstprojecten achter hun naam staan. Kamermuziek blijft de rode draad in de voorstellingen.

Judith speelt mee in de band Navarone Classic met haar strijkkwartet en in Club Helmbreker, Sinatra’s Watertown. Ook is ze remplaçant in de Filharmonie Antwerpen en speelt ze in Mokum Symphony Amsterdam.

• Cellist Gé Bartman studeerde bij Anner Bijlsma en Michel Roche. Hij werkte als solocellist bij verschillende orkesten. Ook was hij lid van de Radio Kamer Filharmonie. Hij is meermaals opgetreden als solist en in recitals. Verder maakte hij een aparte studie van de Suites voor cello solo van Johann Sebastian Bach.

• De ouders van pianiste Maureen Wong verhuisden nog vóór haar eerste levensjaar vanuit Indonesië naar Nederland. Sinds haar vijfde speelde zij piano maar mocht pas vanaf haar zesde op pianoles aan de muziekschool te Amsterdam. Op negenjarige leeftijd werd zij toegelaten tot de Jong Talent-afdeling aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag en haalde vervolgens haar diploma Master of Music aan het Koninklijk
Conservatorium.

Zij vormt met de celliste Judith Groen een vast kamermuziek duo. Vanuit hun nauwe samenwerking is Colour Collective ontsproten waarbij zij collaboraties aangaan met andere  muzikanten en artiesten uit verschillende genres.
Momenteel leeft Maureen in Antwerpen. Vanuit haar pianostudio voert zij haar eigen lespraktijk en werkt ze aan de muziek- deels voor haar activiteiten als uitvoerend musicus, waarvoor zij al diverse prijzen won.

Website: Colour Collective

 

Fokje van Wijk (83) overleden

Met verdriet hebben wij kennis genomen van het overlijden van

Fokje van Wijk

Vanaf de oprichting van onze stichting in 1996 was zij zeer betrokken als vrijwilligster: als bestuurslid, als degene die de verhuur regelde en alle logistieke zaken behartigde. Totdat zij om fysieke redenen haar taken één voor één moest overdragen. Ze bleef zich nauw verbonden voelen met ‘haar’ synagoge.

 

Komende woensdag 15 maart is om 11.15 uur het officiële afscheid bij Myosotis aan de Utrechtseweg, condoleance van 10.45 tot 11.15 uur. Na afloop wordt Fokje in zeer besloten familiekring naar Almere gebracht waar ze gecremeerd wordt.

Wij hebben dan een herdenkingsbijeenkomst in de synagoge, waar ze zoveel jaar een belangrijke spil was waaromheen alles draaide. Ze heeft zich met hart en ziel op het vrijwilligerswerk gestort, betrokken als ze was met het regelen van de verhuur aan huurders, vooral kunstenaars, en alle beslommeringen die daarbij hoorden, het regelen van schoonmaken, de barbezetting enzovoort. Daarnaast is ze ook jarenlang bestuurslid geweest.

We hebben allemaal herinneringen aan haar eigen tentoonstellingen van keramisch werk in onze synagoge. Prachtige objecten, vazen, schalen en wat niet al. Verdrietig was haar laatste verkooptentoonstelling, toen ze vanwege haar snel verergerende ziekte naar een zorgomgeving moest verhuizen, waar geen ruimte was voor al haar werk. Fokje was een gouden vrijwilligster, zonder wie de eerste jaren van de synagoge in zijn huidige vorm veel moeizamer zouden zijn geweest.

 

Naast haar activiteiten voor de Synagoge was ze ook als keramiste verbonden aan de Kreatieve Groep Weesp en zette zich ook daar jarenlang voor in.
Als dank voor al haar werk kreeg Fokje zes jaar geleden de Erespeld van Weesp uitgereikt. Wij bewaren mooie, dierbare herinneringen aan haar.

Namens het bestuur van de Stichting Vrienden van de Weesper Synagoge,
Frida Bodisco Massink (voorzitter)

Synagoge Weesp in NPO2’s ‘Geloof en een Hoop Liefde’

Deze week stond het NPO2 programma ‘Geloof en een Hoop Liefde’ in het teken van Weesp en Muiden. De hele week werden bijzondere mensen en locaties van Weesp en Muiden bezocht en kwamen bijzondere mensen aan het woord.

Ook de Synagoge Weesp en ‘onze’ mannen Kees den Hartog (bouwkundig adviseur sinds het begin) en Frans Lijnsvelt (bestuurslid) waren te zien.

Om de aflevering terug te zien kijkt u op de site van NPO2 
Geloof en een Hoop Liefde

Alex Jacobowitz ‘The Art of Xylos’

Alex Jacobowitz (1960), de in New York geboren klezmer muzikant treedt op in de Synagoge Weesp.

Studerend aan de Eastman School of Music in NY, werd hij verliefd op het bijzondere geluid van de xylofoon.

In 981 ontving hij de eerste prijs aan het DCI Individual Keyboard Competition in Montreal. Na een jaar bij het Jerusalem  Symphony Orchestra gespeeld te hebben, verliet hij het leven van orkestmuzikant en treedt sindsdien op als xylofonist rond de hele wereld.

Van origine specialiseerde hij zich in de werken van Bach, maar al doende ontdekte hij zin eigen muzikale wortels tijdens zijn verblijf in een kibboets in Israel (1982-1983) en vond zijn weg naar het traditionele Jodendom. Sinds 1991 leeft hij een deel van het jaar in Jeruzalem en Berlijn.

Zijn muziek is een taal die hem dichter bij de ‚Creator’ brengt, verteld Jacobowitz, die het dienen met hart en handen verbindt. Zijn missie is het samenbrengen van diverse culturen.

Elke zomer reist hij met zijn 3-meter lange instrument door alle steden van de wereld, waar hij zijn enthousiaste publiek trakteert op een combinatie van klassieke muziek, Joodse cultuur en een NY-style straatshow.

In 2016 werd hij, spelend bij de, in Duitsland gevestigde Central Council of Jews, door de Duitse regering uitgenodigd op te treden voor de Joodse gemeenschappen in het land.  Hiermee droeg hij eraan bij de Joodse cultuur nieuw leven in te blazen na de vernietigingen van de Holocaust.

Zijn negen kinderen zijn allen Israelische volwassen nu, verteld een trotse vader.

De films waarin Alex optrad:

Magic Marimbas (2003, MDR & 3sat), the BBC/WDR Production Klezmer in Germany (2007), Married to the Marimba, (independent, 2011) en Hero of the Street (SWR & RBB, 2012).

Alex Jacobowitz treedt op in de Synagoge op zaterdag 18 Februari 2017.

De avond begint om 19.00 uur

Entree 12,- / 8,- met korting

12,- admission / 8,- reduced

Reserveren kan via / To reserve:

TheArtOfXylos@gmail.com
www.AlexJacobowitz.com

Afscheid

Muziek is een belangrijk onderdeel van de activiteiten in de Synagoge Weesp. Sommige muzikanten komen vaker terug, krijg je een band mee en ontmoet je vervolgens ook vaker op andere plaatsen, maar dat beginpunt blijft.

Saxofonist Tristan Da Cunha is zo’n muzikant. Hem leerde ik kennen tijdens een optreden van het Weesper Saxofoonkwartet waar Tristan onderdeel van uitmaakte, tijdens de jaarlijkse Bouhuyslezing van 2007 in de Synagoge Weesp. Als, toen nog niet zo heel lang, ‚huisfotograaf’ van de Synagoge aan mij de eer de lezing en hun optreden vast te mogen leggen. En zoals dan vaker gebeurt, ontstond er een leuk gesprek, over muziek, de Synagoge, het belang van allebei en hoe fijn het was in deze ruimte en hoe mooi hun muziek er klonk altijd. Het werd het begin van een vriendschap-op-afstand. Altijd als het Kwartet speelde probeerde ik aanwezig te zijn en wat plaatjes te maken, leuk als aandenken voor hun en voor de Synagoge.

Inmiddels zijn we 10 jaar en vele optredens (op diverse locaties, die ik trouwens niet allemaal heb bezocht hoor) verder en hoorden we het trieste nieuws dat Tristan niet meer zal komen spelen. Zijn familie, vrienden en fans, hebben deze week afscheid van hem moeten nemen. En dat afscheid was zoals Tristan zelf ook was, warm, open, nuchter, humoristisch en zeker niet in de laatste plaats muzikaal! Want dat was Tristan tot in zijn diepst; een muzikant met hart voor muziek die graag en veel speelde, overal waar men hun maar wilde horen en als hij niet speelde, was hij druk met componeren voor ‘zijn’ kwartet en zijn andere grote liefdes: familie en vrienden.

Het was bijzonder voor de laatste keer foto’s te mogen maken voor deze man en zijn familie op deze dag en getuige te zijn van de warmte en liefde die uit ieders woorden en aanwezigheid sprak.

Namens de Synagoge wens ik alle familie, vrienden en het Weesper Saxofoonkwartet veel sterkte in de tijd die nog komt. We hopen dat we nog vaak van hun muziek zullen mogen genieten, want ook al zal hij zelf niet meer kunnen spelen, in iedere noot die hij schreef voor het Kwartet horen we hem zeker terug!

IMG_2721 kopie

Expositie 4Arts 2017

affiche 4arts kopie

De expositie van 4 Arts is een gevarieerde expositie van vier kunstenaars in vier verschillende kunstdisciplines

Edith van Eijden-Calis – keramiek
Michiel Linders – beeldhouwwerk
Roderique “Dracorubio” Arisiaman  – fotografie
Simone Stawicki – schilderijen, monotypes en mixed media

Ook dit jaar weer vier kunstenaars met bekendheid in binnen- en buitenland. De vier totaal verschillende disciplines zijn juist een boeiend geheel en zeker de moeite waard om tijdens het paasweekend te bezoeken.

De feestelijke officiële opening is op zaterdag 15 april om 15.00 uur en zal geopend worden door journalist/auteur Antoon Bruggeling met een muzikale omlijsting van TIEZ!. Onder het genot van een hapje en een drankje, kunt u de werken van 4Arts bekijken en de kunstenaars zelf spreken. Iedereen is welkom op deze opening.

De expositie is te bezoeken op:
zaterdag 15 april van 13.00 uur tot 18.00 uur
zondag 16 april van 11.00 uur tot 17.00 uur
Maandag 17 april van 11.00 uur tot 17.00 uur